عسل چهل گیاه و فرآیند تولید آن
محل فعالیت زنبورهای عسل: عسل چهل گیاه نتیجه تلاش زنبور های عسل و دریافت شهد گل ها توسط آن ها در کوهستان است. بیشترین تراکم جمعیتی زنبورهای عسل در دامنه های پایین و میانی کوهستان و محدوده 800 تا 2000 متری یافت می شود. تنوع گل های بهاری، دمای متعادل، رطوبت کافی و باد کمتر، باعث تمایل زنبورهای عسل به حضور در این محدوده می شود. این موجودات فعال در ابتدای تابستان به مناطق ییلاقی و مراتع بالای 2000 تا 2800 متر کوچ می کنند. در روزهای خیلی گرم تابستان زنبورها به ناچار خود را به ارتفاعات بالای 3000 تا 3500 متر می رسانند.
گل های مورد استفاده در عسل چهل گیاه: گیاهانی چون گون، خارشتر، یونجه و شبدر از جمله رایج ترین انتخاب های زنبور عسل برای تغذیه در کوهستان محسوب می شوند. ساماندهی زنبورهای عسل در این پوشش های گیاهی به فراهم کردن امکانات و توانمندی های مسئول و پرسنل مرکز زنبورداری بستگی دارد. مهارت مدیرت زنبورستان و تامین امکانات و محیط زیست مناسب برای آن ها از مسئولیت های مهم یک زنبوردار محسوب می شود. در مجموعه عسل رضا با بهره از تجربیات و دانش گذشته و همکاری با تیم حرفه ای زنبورستان، شرایط برای تغذیه زنبورهای عسل از گل های متنوع و غنی فراهم است.
ترکیبات فعال عسل چهل گیاه
عسل چهل گیاه به دلیل تغذیه زنبور از شهد ده ها گونه گیاه دارویی، وحشی و خودرو، یکی از غنی ترین انواع عسل از نظر ترکیبات است.
1. پلیفنولها (Polyphenols)
- شامل انواع فلاونوئیدها (کوئرستین، کامفرول، گالانژین، کریسین، آپیژنین و…) فلاوانول ها (کاتچین)
- اسیدهای فنولیک (اسید کافئیک، اسید فرولیک، اسید پکوماریک و پدیده معروف CAPE)
2. آنزیم ها
- گلوکز اکسیداز (تولیدکننده پراکسید هیدروژن = ضدباکتری طبیعی)
- اینورتاز
- آمیلاز (دیاستاز)
- کاتالاز
3. ترکیبات ضدمیکروبی قوی
- متیلگلیوکسال (MGO) – معمولاً بین 100 تا 500+ (بالاتر از عسل تک گل)
- دی فنسین-1 (Defensin-1) – ضدباکتری که فقط توسط زنبور تولید می شود
- پراکسید هیدروژن (H₂O₂)
4. قندهای خاص
- فروکتوز (بالا – حدود 38–44%)
- گلوکز (کمتر از عسلهای تکگلاه)
- اولیگوساکاریدها (پریبیوتیک ها مثل مبیوز، پانوز، ارلوز و…)
5. مواد معدنی و عناصر کمیاب (بهمراتب بالاتر از عسل تکگلاه)
- پتاسیم، منیزیم، کلسیم، آهن، روی، مس، منگنز، سلنیوم و…
6. ویتامین ها
- ویتامین C (به مقدار قابل توجه به دلیل گیاهان وحشی)
- ویتامین های گروه B (B1, B2, B3, B6)
- ویتامین E و K (در حد کم)
7. ترکیبات فرار و معطر
- بیش از 200 ترکیب فرار شناسایی شده (آلدهیدها، کتونها، الکلها) که باعث بوی خاص عسل چهل گیاه می شوند.
8. آنتی اکسیدام های خاص گیاهی که در عسل چهلگیاه بیشتر است
- پینوسمبرین (Pinocembrin)
- پینوبانکسین (Pinobanksin)
- کریسین (Chrysin)
- گالانژین (Galangin)
طبع عسل چهل گیاه بر اساس طب سنتی ایرانی چیست؟
مزاج عسل چهل گیاه عموماً گرم و خشک است، اما شدت گرمی آن نسبت به عسل آویشن است و تعادل بیشتری دارد. به همین دلیل برای اکثر مزاج ها (بهویژه بلغمی ها و سوداوی ها) سودمند و سازگار می باشد.
مهم ترین خواص عسل چهل گیاه از نگاه دانشمندان برتر طب سنتی ایران
عسل چهل گیاه (که به عسل چندگیاه نیز معروف است)، به دلیل تغذیه زنبور از شهد گل های متنوع از نظر طب سنتی ایران دارای خواص جامع و معتدلی است. حکیمان عالیقدری چون ابن سینا (در کتاب قانون)، زکریای رازی (در کتاب الحاوی) و سید اسماعیل جرجانی (در ذخیره خوارزمشاهی) همواره بر خواص شفابخش عسل به عنوان جلادهنده و مفرح تاکید داشته اند. از این رو حکیم بوعلی سینا در ستایش عسل چنین می فرمایند: اگر میخواهید جوانی خود را حفظ کنید، عسل بخورید.
در ادامه، مهمترین خواص این عسل را به شما معرفی می کنیم:
1. دستگاه گوارش و رطوبت های سرد
از دیدگاه ابن سینا، مهمترین خاصیت عسل، جلادهندگی است. عسل چهل گیاه به دلیل داشتن آنزیم های متنوع، رطوبت های لزج و بلغم را از دیواره معده پاک می کند. به عنوان یک هضم کننده قوی عمل کرده و از ترش کردن و نفخ جلوگیری می کند. خاصیت ترمیم کنندگی دارد و برای تقویت پرزهای معده توصیه شده.
2. ریه و مجاری تنفسی
زکریای رازی نیز بر استفاده از عسل برای بیماری های قفسه سینه تاکید دارد. عسل چهل گیاه به دلیل ماهیت نفوذکنندگی خود، خلطهای چسبیده به گلو و ریه را رقیق و دفع می کند. برای درمان سرفه های ناشی از سردی و خشکی سینه بسیار نافع است. صدا را صاف و گرفتگی های نای را باز می کند.
3. اعصاب و قوای عمومی بدن
جرجانی در ذخیره خوارزمشاهی، عسل را تقویت کننده ارواح و قوا می داند و معتقد است عسل به سرعت جذب خون شده و ضعف ناگهانی بدن را جبران می کند. خاصیت آرام بخشی دارد و به بهبود کیفیت خواب و کاهش اضطراب کمک می کند. به عنوان بازکننده گرفتگی ها شناخته می شود. با گرمی ملایم خود، غلظت خون را کاهش می دهد. به جریان بهتر خون در عروق کمک کرده و از رسوب مواد زائد در رگ ها جلوگیری می کند.
5. کلیه و مجاری ادراری
ابنسینا معتقد است عسل اگر با مصلحات مناسب مصرف شود، ادرار آور است و به شستشوی شن ریزه های کلیه کمک می کند. عفونت های مثانه و مجاری ادراری را به دلیل خاصیت ضدعفونیکنندگی قوی از بین می برد.
6. سلامت پوست و زخم ها
هر سه دانشمند بزرگ بر استفاده موضعی از عسل اتفاق نظر دارند. عسل چهلگیاه با جذب رطوبت زخم و ایجاد محیط ضدباکتری، سرعت ترمیم بافت را چند برابر می کند. در طب سنتی برای شفافیت رنگ چهره و رفع لکه های پوستی به صورت ماسک تجویز می شود.
چگونه عسل چهل گیاه اصل را تشخیص دهیم
با توجه به ترکیب متنوع شهدها، ویژگی هایی مانند طعم، عطر و رنگ معیار دقیقی برای تشخیص این عسل در دسترس نیست. از این جهت در خرید عسل چهل گیاه اعم از حضوری و آنلاین، از فروشنده معتبر محصول را خریداری نمایید تا از کیفیت و اصالات عسل اطمینان خاطر داشته باشید.
برای خرید عسل چهل گیاه مرغوب با ضمانت اصل و گارانتی مرجوعی وارد شوید.
جمع بندی
در این نوشتار سعی کردیم با نگاه دقیق و مبتنی بر منابع مرجع، در خصوص روند تهیه عسل چهل گیاه شما را بیشتر با این محصول آشنا کنیم. همچنین اشاره به ترکیبات، طبع و فواید عسل چهل گیاه از جمله معیارهای اصلی شناخت عسل چهل گیاه محسوب می شود که مورد بررسی قرار گرفت.
