نگهداری و مصرف گرده گل به صورت صحیح
گرده گل که به عنوان «قرص طبیعی انرژی» شناخته می شود، یکی از ارزشمندترین فرآورده های زنبور عسل است که منبع غنی از پروتئین برای بدن انسان محسوب می شود و نقش بی بدیلی در تقویت ایمنی و افزایش سطح انرژی و بهبود عملکرد اعضای حیاتی بدن ایفا می کند. اهمیت این ماده گرانبها صرفاً در خواص درمانی آن خلاصه نمی شود، نگهداری و مصرف گرده گل به صورت معقول و متناسب با نیاز بدن، از موضوعات مهمی است که به ما کمک می کند تا بتوانیم به صورت پایدار از این نعمت خدادادی برای حفظ سلامت عمومی خود بهره مند شویم.
گرده گل چگونه کشف شد؟
نمی توان یک فرد واحد را به عنوان کاشف گرده گل معرفی کرد، چون انسان ها از دوران باستان (یونان و مصر قدیم) دیده بودند که زنبورها با پاهای پر از گرده به کندو برمی گردند و می دانستند چیزی از گل ها با زنبورها همرا است، اما ماهیت و نقش علمی آن مشخص نبود.
در سدههای 17 و 18 میلادی، گیاه شناسهایی مانند نهمیاس گرو و مارچلو مالپیگی با میکروسکوپ نشان دادند که گرده، بخش نر گیاه و عامل اصلی در تولیدمثل گیاهان است و بدین ترتیب «گرده گل» از نظر علمی شناخته شد.
هم زمان، پژوهشگرانی که روی زنبور عسل کار می کردند، مثل ژان سوامردام، رنه آنتوان رئومور و بعدتر فرانسوا هوبر، با مشاهده دقیق رفتار زنبورها توضیح دادند که زنبور گرده را با موهای بدن و پاهای عقبی خود جمع آوری می کند و به صورت گلوله های کوچک به کندو می برد.
آن ها دریافتند که زنبور عسل از گرده گل به عنوان منبع اصلی پروتئین برای نوزادان استفاده می کند؛ بنابراین، «گرده گل» بهعنوان محصول زنبور عسل، نتیجه ی یک کشف تدریجی و جمعی است.
ابتدا مشاهده تجربی انسان ها در دوران باستان و سپس پژوهش های علمی دانشمندان اروپایی در قرون 17 تا 19 میلادی به صورت مشترک به عنوان عامل آشنایی بشر با گرده گل شناخته می شود.
چرا گرده گل به پای زنبور عسل می چسبد؟
زیرا زنبورهای عسل برای جمع آوری و حمل گرده از آنزیم ها و موهای مخصوص روی پاهای خود استفاده می کنند. زنبورها با مخلوط کردن گرده با کمی شهد یا عسل، آن را به صورت خمیری در می آورند. این خمیر چسبناک به همراه موهای ظریفی که روی پاهای عقبی زنبور وجود دارد، باعث می شود گرده به راحتی به بدن زنبور چسبیده و به کندو منتقل شود. این فرایند به زنبور کمک می کند تا مقدار زیادی گرده را در هنگام پرواز به صورت مؤثر حمل کند.
ترکیب گرده گل با عسل
گرده گل سرشار از پروتئین، ویتامین و مواد معدنی که برای افزایش انرژی و مقابله با استرس موثر است. عسل نیز علاوه بر خاصیت آنتی باکتریال و ضدالتهابی خود، حاوی قندهای طبیعی است که منبع انرژی فوری محسوب می شوند و برای بهبود عملکرد گوارش و تسکین گلودرد مناسب است.
وقتی این دو ماده مغذی با هم ترکیب می شوند، فواید هر کدام به تنهایی افزایش یافته و اثربخشی کلی آن ها بیشتر می شود.
این ترکیب به عنوان یک مولتی ویتامین طبیعی عمل کرده، روند بهبودی زخم ها را سرعت می بخشد، سلامت قلب و عروق را بهبود می دهد، به حفظ سلامت پوست و مو کمک می کند و به طور کلی، شادابی و طراوت بدن را افزایش دهد.
همچنین، این معجون طبیعی به عنوان یک تقویت کننده قوای جسم و ذهن، برای ورزشکاران و افرادی که در دوره نقاهت بیماری هستند، پرفایده ارزیابی می شود.
گرده گل تا چه زمانی قابل استفاده است؟
در مورد ماندگاری گرده گل، اگر به درستی نگهداری شود، می تواند تا چندین سال سالم بماند. بهترین روش برای حفظ کیفیت آن، نگهداری در مکان های خشک و خنک و در ظروف محکم و غیرقابل نفوذ به هوا است.
در این شرایط، گرده گل می تواند 2 تا 3 سال بدون از دست دادن خواص خود باقی بماند. اگر گرده گل در معرض رطوبت یا دماهای بالا قرار گیرد، ممکن است زودتر فاسد شود و کیفیت خود را از دست بدهد. بنابراین، توجه به شرایط نگهداری می تواند تأثیر زیادی بر ماندگاری و کیفیت گرده گل داشته باشد.
روش نگهداری مناسب گرده گل
برای اینکه کیفیت و خواص گرده گل تا حد ممکن حفظ شود، 3 نکته اصلی مهم است: رطوبت کم – دما و نور پایین – تماس کم با هوا
1. روش پیشنهادی (اگر گرده تازه است): فریز کردن
روش
- گرده را روی سینی تمیز به لایه نازک پخش کنید و اگر خیلی خیس است، چند ساعت در سایه و هوای خنک بگذارید تا
- کمی سطحش خشک شود (بدون قرار دادن زیر آفتاب مستقیم).
- گرده را در ظرف درب بسته و کاملاً محکم (ترجیحاً شیشه ای یا پلاستیکی ضخیمِ مخصوص فریزر) بریزید.
- تا حد امکان، هوای داخل ظرف را کم کنید (پر کردن ظرف یا استفاده از زیپ کیپ و بیرون کشیدن هوا).
- ظرف را در فریزر ( منفی 18 درجه یا پایین تر) نگهداری کنید.
مزایا
- بهترین روش برای حفظ ویتامینها، آنزیمها و آنتیاکسیدانها.
- امکان نگهداری حدود 1 تا 2 سال با کمترین افت کیفیت.
2. روش متداول و خوب: خشک کردن و سپس یخچال
مرحله اول
- گرده را روی سینی تمیز، به صورت لایه بسیار نازک پهن کنید.
- در جای خشک، خنک، سایه و با جریان ملایم هوا قرار دهید.
- روزی یکی دو بار آرام هم بزنید تا یکنواخت خشک شود.
- اگر رطوبت سنج یا دستگاه خشک کن دارید، بهطور ایده آل رطوبت نهایی گرده باید زیر 8٪ باشد.
- مدت زمان خشک شدن بسته به رطوبت محیط، از 1 تا 3 روز متغیر است.
- وقتی با فشار دادن، دانه ها به هم نچسبند و ترد شوند، تقریباً خشک شده اند.
- اگر از خشککن برقی استفاده می کنید: دما را در حدود 35 تا 40 درجه سانتی گراد تنظیم کنید تا مواد حساس به گرما آسیب نبینند.
مرحله دوم
- گرده خشک را پس از سرد شدن (در صورت استفاده از خشک کن) در ظرف شیشه ای درب دار با واشر خوب یا ظروف پلاستیکی چندلایه بریزید.
- درب ظرف باید کاملاً سفت بسته شود تا رطوبت و بوهای یخچال وارد نشود.
- اگر در منطقه مرطوب هستید، گذاشتن یک پاکت کوچک جاذب رطوبت در کنار ظرف (نه در تماس مستقیم با گرده) کمک می کند.
- ظرف را در یخچال (حدود 4 درجه) و در قسمت خشک تر قرار دهید. در این شرایط، معمولاً 6 تا 12 ماه کیفیت حفظ می شود.
چند نکته
- نور و اکسیژن، احتمال اکسید شدن چربی های مفید و تخریب آنتی اکسیدان های گرده گل را افزایش می دهد.
در ظرف مات و جای تاریک نگهداری نمایید. - درب ظرف گرده گل را بی دلیل باز نکنید، کم کم بیرون بیاورید.
- هر چقدر ظرف پر باشد ماندگاری گرده گل افزایش می یابد.
- اگر مقدار زیادی گرده دارید آن را در چند ظرف کوچک جداگانه فریز کنید.
- هر بار یکی را برای مصرف چند هفته ای در یخچال قرار دهید و باقی را دست نخورده در فریزر نگهداری نمایید.وقتی
- ظرفی را از فریزر بیرون می آورید اول بگذارید دربسته به دمای یخچال برسد تا رطوبت روی دیواره داخلی و گرده ننشیند، سپس در ظرف را باز کنید.
- اگر بوی نامطبوع مانند ترشیدگی و کپک، تغییر رنگ غیرطبیعی مثل خاکستری متمایل به سبز کپکی و ظاهر چسبنده و مرطوب دیدید، از مصرف گرده گل خودداری کنید.
روش مصرف مناسب گرده گل
برای جذب بهتر خواص گرده گل، چند نکته کلیدی اهمیت دارد که در ادامه به آنها می پردازیم.
1. بهترین شکل مصرف برای جذب بهتر
خیساندن قبل از مصرف
- پوسته ی گرده سفت است و اگر خشک و کامل قورت داده شود، بخشی از مواد مفید آن دفع می شود.
- 1 تا 2 قاشق مرباخوری گرده را در 1 استکان آب ولرم یا آبلیمو یا آب پرتقال تازه و یا کمی عسل حل شده در آب به مدت 20 تا 30 دقیقه قرار دهید.
- سپس مخلوط را هم بزنید و مصرف کنید.
- این کار کمک می کند دانه های گرده نرم شوند و مواد داخلش بهتر در رود جذب گردند.
مصرف به صورت خشک
- اگر خشک مصرف می کنید خوب بجوید.
- گرده را در دهان بگذارید و خوب بجوید، تا با بزاق دهان مخلوط شود.
- به صورت تدریجی قورت دهید تا بهتر جذب شود.
2. زمان و نحوه مصرف در طول روز
صبح ناشتا
- 1 قاشق مرباخوری گرده گل را با 1 لیوان آب میوه (ترجیحاً مرکبات برای جذب پروتئین بیشتر) و عسل طبیعی 20 تا 30 دقیقه قبل از صبحانه میل کنید یا بین دو وعده غذیی مصرف کنید.
- این زمان کمک میکند گرده با غذای سنگین قاطی نشود و بهتر جذب شود.
3. میزان مصرف
- بزرگسالان سالم روزی نصف قاشق مرباخوری را تا 4 روز ادامه دهند و در صورت عدم حساسیت روزی 1 قاشق مرباخوری میل کنند.
- کودکان 2 تا 3 سال به بالا به شرط نبود حساسیت، از یک چهارم قاشق چای خوری شروع کنند و کم کم تا نصف قاشق چای خوری در روز مصرف کنند.
4. ترکیب هایی برای مصرف آسان و جذب بهتر
- گرده گل، عسل و کمی آبلیموی تازه یک نوشیدنی مقوی صبحگاهی را تشکیل می دهند.
- استفاده از گرده داخل هر یک از این خوردنی ها مفید است: ماست – اسموتی میوه – فرنی – سالاد میوه
- گرده گل روی این مواد غذایی برای ارتقاء سلامتی موثر است: نان و پنیر و عسل – کره بادام زمینی و نان – کره کنجد و نان
5. حساسیت و موارد احتیاط
- گرده گل می تواند در بعضی افراد حساسیت ایجاد کند.
- اولین بار با مقدار کم شروع کنید. یک چهارم قاشق چایی خوری میل کرده و تا چند ساعت واکنش بدن را بررسی کنید.
- در صورتی که سابقه آسم، آلرژی شدید و حساسیت فصلی دارید از کارشناس سلامت راهنمایی بگیرید.
- در دوران بارداری و شیردهی قبل از مصرف پزشک خود را مطلع نمایید.
- اگر داروهای رقیق کننده خون و آلرژی مصرف می کنید، جانب احتیاط را رعایت کرده و با پزشک خود مشورت کنید.
