درمان عفونت مثانه با عسل

عفونت مثانه

زمان مورد نیاز برای مطالعه: 12 دقیقه

عفونت مثانه (سیستیت) یکی از شایع ترین عفونت های دستگاه ادراری است و زمانی که باکتری ها وارد مثانه می شوند پدیدار می شود. این عفونت معمولاً با تکرر و فوریت ادرار، سوزش هنگام ادرار، احساس درد یا فشار در پایین شکم، ادرار کدر یا خونی همراه است.

زنان به دلیل کوتاه تر بودن مجرای ادراری بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند، اما مردان، سالمندان و افرادی با بیماری های زمینه ای نیز ممکن است گرفتار آن شوند. تشخیص به موقع و شروع درمان مناسب (معمولاً با آنتی بیوتیک) برای جلوگیری از گسترش عفونت به کلیه ها و کاهش التهاب، اهمیت بالایی دارد.

نشانه ها و علایم عفونت مثانه

بازگشت به فهرست

عفونت مثانه یا سیستیت معمولاً با نشانه های آزاردهنده همراه است که شایع ترین آنها احساس نیاز شدید و مداوم به ادرار کردن (حتی زمانی که مثانه خالی است) و سوزش یا درد شدید در هنگام دفع ادرار است.

علاوه بر این، ممکن است فرد دچار تکرر ادرار با حجم بسیار کم، ادرار کدر، تیره یا دارای بوی تند و غیرطبیعی شود و در برخی موارد، وجود خون در ادرار (که آن را به رنگ صورتی یا سرخ در می آورد) نیز مشاهده شود.

همچنین، احساس درد یا فشار در ناحیه لگن و زیر شکم، احساس تخلیه نشدن کامل مثانه و در برخی موارد تب خفیف، از دیگر علایم هستند که نشان می دهند باکتری ها دستگاه ادراری را درگیر کرده اند و نیاز به پیگیری روند درمان وجود دارد.

عوامل عفونت مثانه

بازگشت به فهرست

شایع ترین عامل عفونت مثانه باکتری اشریشیا کلی (E. coli) است که بخشی از فلور طبیعی روده بزرگ است و از ناحیه مقعد به مجرای ادرار منتقل می شود.

مهم ترین عوامل

• فعالیت جنسی مکرر (که باکتری ها را به داخل مجرا می راند)
• استفاده از برخی روش های جلوگیری از بارداری مانند دیافراگم یا مواد اسپرم کُش و یائسگی (به دلیل کاهش استروژن و نازک شدن دیواره مجاری ادراری)
• انسداد یا اختلال ساختاری مجاری ادراری (مانند بزرگ شدن پروستات در مردان یا سنگ کلیه)
• استفاده طولانی مدت از سوند ادراری
• بیماری های زمینه ای مانند دیابت (که قند بالای ادرار محیط مناسبی برای رشد باکتری فراهم می کند)
• ضعف سیستم ایمنی (به دلیل بیماری هایی مانند HIV یا مصرف داروهای سرکوب کننده ایمنی)
• بهداشت ناکافی ناحیه تناسلی
• عادت به نگه داشتن طولانی ادرار
• کم آبی مزمن

در موارد نادرتر، قارچ ها (مانند کاندیدا، به ویژه در افراد دیابتی یا مصرف کننده آنتی بیوتیک طولانی)، ویروس ها یا انگل ها نیز می توانند عامل عفونت باشند، اما زمینه های باکتریایی بیش از 90٪ عفونت های مثانه را تشکیل می دهند.

آیا درمان عفونت مثانه با عسل امکان پذیر است؟

بازگشت به فهرست

عسل طبیعی به دلیل ترکیبات ضدباکتری، ضدالتهاب و تقویت سیستم ایمنی، در بهبود و کاهش علائم عفونت مثانه (UTI) نقش موثر دارد.

1. ضدباکتری قوی

عسل طبیعی حاوی آنزیم هایی است که هیدروژن پراکسید طبیعی تولید می کنند. این ماده رشد باکتری هایی مثل E.coli (عامل اصلی عفونت مثانه) را مهار می کند.

2. کاهش التهاب و سوزش ادرار

عسل خاصیت ضدالتهابی دارد و سوزش، درد و التهاب مجاری ادراری را کاهش می دهد.

3. تقویت ایمنی

مصرف منظم عسل باعث افزایش فعالیت گلبول های سفید می شود و بدن را در مقابله با عفونت ها قوی تر می کند.

4. دفع باکتری ها

مصرف عسل همراه با آب ولرم باعث افزایش حجم ادرار می شود و به شستشوی طبیعی مثانه کمک می کند.

“روش مصرف پیشنهادی”

1 قاشق غذاخوری عسل طبیعی حل شده در 1 لیوان آب ولرم، روزی 1 تا 2 بار (ترجیحاً صبح ناشتا و شب) افزودن چند قطره آب لیموترش تازه یا دم کرده بابونه هم تاثیر درمانی عسل برای عفونت مثانه را افزایش می دهد.

ترکیب طلایی: برای اثربخشی بیشتر، ترکیب عسل و دارچین در آب ولرم را استفاده نمایید،چرا که محیط مثانه را به خوبی پاکسازی می کند.

مطالعات و تجارب در مورد درمان عفونت مثانه با عسل

بازگشت به فهرست

عوارض جانبی داروها و تمایل به روش های درمانی طبیعی موجب شده که پژوهشگران به بررسی نقش عسل در مدیریت عفونت ها توجه نشان دهند. در ادامه اثرات اثبات شده عسل طبیعی در درمان عفونت مثانه را بررسی می کنیم.

• خواص ضد میکروبی

عسل دارای چندین مکانیزم ضد میکروبی است. غلظت قند بالا و فشار اسمزی زیاد عسل  با کشش آب از سلول های میکروبی باعث مهار رشد آنها می شود. تولید پراکسید هیدروژن توسط آنزیم گلوسوکسیداز مورد استفاده در عسل یکی از عوامل مهم ضدباکتری است. ترکیبات غیرپراکسیدی عسل، مانند متیل گلیوکسال (MGO) فعالیت ضدباکتریایی پایدار‌تری فراهم می کنند.

(Molan, 1992; Cooper et al., 2010; Allen et al., 1991)

• مقاومت علیه عوامل شایع عفونت های ادراری

انواع مختلف عسل علیه بسیاری از پاتوژن های بالینی مؤثرند. در مطالعات in vitro عسل توانسته رشد گونه هایی مانند Escherichia coli، Klebsiella spp.، Proteus spp. و Enterococcus faecalis را مهار کند که از عوامل شایع سیستیت هستند. عسل حتی علیه سویه های مقاوم به آنتی بیوتیک نیز فعالیت دارد.  دامنه اثر و MIC ها بین انواع عسل متفاوت است و عواملی چون منشاء گیاهی، پردازش حرارتی و خلوص بر موفقیت آن تأثیر می‌گذارند.

(Cooper et al., 2002; Irish et al., 2011; Kwakman et al., 2008) 

• مدل های حیوانی و سیستماتیک

کاربرد موضعی عسل می تواند بار میکروبی و التهاب را کاهش دهد و سرعت ترمیم بافت را افزایش دهد. ترکیبات عسل می توانند پاسخ ایمنی موضعی را تنظیم کنند و سیتوکین های التهابی را کاهش دهند که برای کاهش علائم سیستیت مفید است.

(Majtan, 2011; Cooper et al., 2009)

• تأثیر عسل در باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک

مکانیسم های چندگانه عسل و تاثیرات غیر اختصاصی آن بر دیواره و متابولیسم باکتری منجر به کشندگی حتی در مقابل باکتری های مقاوم می شود. این یافته ها موجب شده که پژوهشگران عسل را به عنوان منبع الهام برای توسعه ترکیبات ضدباکتری جدید در نظر بگیرند.

 (Kwakman et al., 2011; Irish et al., 2011)

• جایگاه عسل در مدیریت عفونت مثانه

عسل طبیعی این ظرفیت را دارد تا به عنوان درمان مکمل یا گزینه ای برای کاهش بار میکروبی مورد توجه قرار بگیرد. به ویژه در مواردی که سویه های مقاوم وجود داشته باشند، یا استفاده از آنتی بیوتیک موفق نباشد.

(NICE; NHS; Cooper et al., 2010)

عسل طبیعی برای سلامت مثانه

بازگشت به فهرست

عسل طبیعی فراتر از یک شیرین کننده ساده، به عنوان یک عامل درمانی مکمل در طب سنتی و مدرن برای سلامت سیستم ادراری کاربرد دارد. در ادامه کارایی این ماده ارزشمند را از زوایای مختلف ارزیابی می کنیم.

مکانیسم های اثرگذاری عسل بر مثانه

عسل از چندین مسیر مختلف به حفظ سلامت و بهبود عملکردهای مثانه کمک می کند:

خاصیت ضدباکتریایی (Anti-bacterial): عسل حاوی آنزیمی به نام گلوکز اکسیداز است که باعث تولید مقادیر کمی هیدروژن پراکسید می شود. این ماده به همراه اسیدیته پایین (pH کم) عسل، محیط را برای رشد باکتری های شایعی مثل E. coli (عامل اصلی عفونت ادراری) ناامن می کند.

اثرات ضدالتهابی: فلاونوئیدها و ترکیبات فنولی موجود در عسل طبیعی باعث کاهش التهاب در دیواره مثانه می شوند. این ویژگی برای افرادی که دچار سیستیت (التهاب مثانه) غیرعفونی یا مزمن هستند، تسکین دهنده است.

قدرت آنتی اکسیدانی: عسل با خنثی کردن رادیکال های آزاد، از آسیب های سلولی به بافت مثانه جلوگیری کرده و برای بازسازی مخاط داخلی آن مفید است.

مزیت بزرگ

برخلاف آنتی بیوتیک‌های شیمیایی، مصرف معتدل عسل باعث ایجاد مقاومت باکتریایی نمی شود و به فلور طبیعی بدن آسیب وارد نمی کند.

مسئله کیفیت

تمام خواص ذکر شده متعلق به عسل طبیعی و فرآوری نشده است. عسل های صنعتی که حاوی افزودنی و نگهدارنده هستند، اکثر آنزیم های مفید خود را از دست می دهند. به همین دلیل توصیه می کنیم عسل طبیعی را از فروشنده مورد اعتماد و منصف تهیه نمایید.

سفارش آنلاین عسل خام با ضمانت اصالت و گارانتی مرجوعی بدون قید و شرط

نکات ایمنی و توصیه ها

دیابت: افراد دیابتی باید در مصرف عسل مناسب خود دقت نمایند و از پزشک معالج خود مشورت بگیرند.

حساسیت: افرادی که به گرده گل یا سم زنبور آلرژی دارند، باید با احتیاط مصرف کنند.

اولویت بندی صحیح روش درمانی: عسل طبیعی یک ابزار پیشگیرانه عالی و یک مکمل درمانی بسیار مؤثر برای حفظ سلامت مثانه است، اما نباید به عنوان تنها راه درمان در موارد اورژانسی به آن تکیه کرد.

کدام عسل ها برای عفونت مثانه مفیدترند؟

بازگشت به فهرست

اگر بخواهیم بر اساس منابع و تجارب علمی در زمینه «قدرت ضدباکتریایی» و «ضدعفونی کنندگی مجاری ادرار» قضاوت کنیم، دو مورد نسبت به بقیه برتری دارند. عسل آویشن و عسل سیاه دانه برای مقابله با عفونت مثانه کارایی بیشتری دارند.

عسل آویشن

دلیل: آویشن حاوی ترکیبات فنولی به نام تیمول (Thymol) و کارواکرول (Carvacrol) است. این مواد خاصیت ضدباکتریایی و ضدقارچی بسیار قدرتمندی دارند. وقتی زنبور از گل های آویشن تغذیه می کند، این خواص به نفع احسن در عسل جریان پیدا می کنند.

عملکرد: عسل آویشن مستقیماً بر روی باکتری های مقاوم در مجاری ادرار اثر گذاشته و مانند یک آنتی بیوتیک طبیعی، اما بدون عوارض به پاکسازی مثانه کمک می کند.

عسل سیاه دانه

دلیل: سیاه دانه به خودی خود در طب سنتی به عنوان «مدر» (ادرارآور) و پاک کننده کلیه و مثانه شناخته می شود. عسل طبیعی سیاه دانه باعث تقویت سیستم ایمنی شده و التهابات مزمن مثانه را به میزان قابل توجه کاهش می دهد.

برای سفارش عسل آویشن از این قسمت و برای عسل سیاه دانه از این بخش استفاده نمایید.

عفونت مثانه از دیدگاه دانشمندان طب سنتی ایران

بازگشت به فهرست

در کتب معتبر طب سنتی ایران (مانند قانون ابن سینا و الحاوی رازی)، عفونت و سوزش مثانه اغلب ذیل مفاهیمی چون ورم مثانه بررسی شده. دانشمندان این حوزه بر این باور بودند که برای درمان، باید بر تعدیل مزاج (رفع غلبه گرمی و خشکی) و شستشوی مجاری تمرکز کرد.

در ادامه، مهم ترین درمان های طبیعی که در این منابع بر آنها تأکید شده را مرور می کنیم.

1. ماءالشعیر طبی (آب جو پخته شده)

این مورد شاید پرکاربردترین توصیه در طب سنتی برای رفع سوزش و عفوت‌ های ابتدایی باشد. برخلاف ماءالشعیرهای صنعتی، نوع طبی آن از جوشاندن جو در آب (بدون قند و گاز) تهیه می شود و فاقد افزودنی های مضر می باشد.

عملکرد: خاصیت خنک کنندگی (مبرد) دارد و با افزایش حجم ادرار، باکتری ها را از مجاری می زداید.

2. گیاهان لعاب دار (منضج و ملین)

استفاده از گیاهانی که خاصیت نرم کنندگی دارند، برای کاهش التهاب دیواره مثانه توصیه شده:

گل ختمی و پنیرک: دم‌کرده این دو گیاه به دلیل داشتن موسیلاژ (لعابی که تولید می کنند)، باعث تسکین لایه های داخلی مجاری ادراری می شود.

خرفه: به عنوان یکی از بهترین «مبردات»، هم به صورت سبزی و هم تخم آن برای رفع حرارت مثانه تجویز می شد.

3. بذر گیاهان خنک

ترکیب بذرهایی که در طب سنتی به «بذور بارده» معروف هستند، سهم قابل توجهی در درمان ایفا می کردند:

شامل تخم خیار، خربزه، کدو و هندوانه.

این بذرها علاوه بر ادرارآور بودن، به دلیل چربی های پنهان در مغزشان، مجاری ادرار را در برابر خراش های ناشی از عفونت محافظت می کردند.

4. میوه های ادرارآور و پاک کننده

هندوانه: به دلیل رطوبت فراوان، برای دفع رسوبات مثانه مفید محسوب می شد.

انار شیرین: برای تعدیل حرارت کلیه و مثانه توصیه می شد.

5. تدابیر موضعی (آب زن ها)

علاوه بر خوراکی ها، نشستن در لگن حاوی جوشانده های گیاهی نیز مورد تأکید بوده: نشستن در جوشانده سرد شده ی گل بنفشه یا مرزنجوش برای کاهش درد و التهاب موضعی مثانه سفارش شده.

پرهیز: حکما معتقد بودند در زمان ابتلا به عفونت مثانه، باید از مصرف غذاهای تند، شور، و محرک (مانند فلفل، سیر و پیاز خام) به شدت پرهیز کرد، چرا که این مواد باعث تشدید «تیزی» ادرار و افزایش التهاب می شوند.

بازگشت به فهرست