بره موم و شناخت آن
در مطالعات سلامت شناخت بره موم و خواص آن از اهیمت برخوردار است. زیرا این ماده بازتابی از تعامل پیچیده گیاهان با محیط است و به عنوان پلی میان طبیعت و نوآوری های دارویی، غذایی و بهداشتی مطرح می شود. با وجود اینکه ترکیبات موجود در بره موم به منابع گیاهی، فصل و منطقه بستگی دارند، آگاهی از دامنه این تنوع، نقاط قوت و محدودیت های پژوهش و کاربردهای آن، جذابیت دارد. ارزیابی علمی و استاندارد از اثرات و ایمنی مصرف، همراه با اجتناب از گزاره های اغراق آمیز برای جلوگیری از تبلیغات نادرست دارای ارجیحیت می باشد. یافتن پاسخ های علمی و مستند درباره بره موم و کارکردهای آن به تقویت درک علمی ما می انجامد و در تصمیم گیری های سلامت عمومی به سهم خود تاثیرگذار خواهد بود.
بره موم چیست و چگونه تولید می شود؟
بره موم یا پروپولیس ماده ای صمغی و چسبناک است که زنبورعسل آن را از جوانه ها و شکاف های پوست درختان، به ویژه درختان صمغ دار مانند تبریزی، صنوبر و کاج جمع آوری می کند. زنبورها پس از گردآوری این مواد رزینی، آنها را با موم، گرده و آنزیم های بزاقی خود ترکیب کرده و ماده ای یکنواخت و انعطاف پذیر میسازند که بره موم نام دارد. این ماده جالب در کندو نقش محافظتی بسیار مهمی ایفا می کند؛ زنبورها از آن برای بستن شکاف ها، استریلکردن محیط داخلی کندو و جلوگیری از ورود میکروب و آلودگی استفاده می کنند. ترکیب شیمیایی آن بسته به منطقه جغرافیایی و نوع پوشش گیاهی متفاوت است، اما معمولاً شامل رزین ها، موم زنبور، گرده گل و ترکیبات فنولی متنوع می شود. این ماده طبیعی امروزه به دلیل اثرات آنتی اکسیدانی و دارویی خود در صنایع دارویی و آرایشی مورد توجه و استفاده قرار دارد.
ترکیبات بره موم
این ماده دارای ترکیبات بسیار پیچیده و غنی در طبیعت است و صدها ترکیب فعال زیستی متفاوت دارد. در ادامه، با ترکیبات اصلی و فعال آن آشنا می شوید.
فلانوئیدها
از مهم ترین و پرکاربردترین ترکیبات زیستی در بره موم هستند و خاصیت آنتی اکسیدانی، ضد میکروبی و ضدالتهابی دارند:
پینوسمبرین – گالانجین – کریسین – کائمپفرول – آپیژنین – کوئرستین
اسیدهای فنولیک و مشتقات آنها
این ترکیبات باعث ویژگی های پادباکتری، پادویروس، آنتی اکسیدان و ضدسرطان می شوند:
اسید کافئیک – اسید فرولیک – اسید سینامیک – استر فنیل اتیل اسید کافئیک (از مهم ترین مواد دارویی در بره موم)
اسید بنزوئیک – اسید سالیسیلیک – اسید سیناموئیک
ترپنوئیدها و اسانس ها
عطر و بوی خاص بره موم از این دسته متصاعد می شود و دارای اثرات ضدالتهابی، ضدقارچ و آنتی سپتیک هستند:
بتا کاریوفیلن – یوفلنول – ژرماکرن – لینالول – بنزیل بنزوات و بنزیل سینامات
الکل ها و کتون ها
در ساختار رزینی بره موم وجود دارند و اثرات ضد میکروبی دارند:
الکل های طول زنجیر – ترکیبات آلدئیدی فنلی
اسیدهای چرب و استرهای آن ها
بخش مومی بره موم شامل اسیدهای چرب بلند زنجیر است که باعث پایداری فیزیکی و چسبناک بودن آن می شود:
اسید پالمیتیک – اسید اولئیک – اسید لینولئیک
ویتامین ها و مواد معدنی
در مقادیر جزئی ولی مؤثر:
ویتامین های B1، B2، B6، C، E – آهن – مس – منیزیم – روی – منگنز
ترکیبات خاص زیستی دیگر
آرپینین ها – پولی فنول ها – اسیدهای کربوکسیلیک پیچیده – پروتئین ها و اسیدهای آمینه
“نکتهٔ مهم”
وجود ترکیبات مذکور در بره موم، به عواملی چون نوع گیاهان منطقه، فصل جمع آوری، سلامت و تلاش زنبورهای عسل و طبیعت منطقه بستگی دارد. به همین دلیل، محتوای شیمیایی آن در هر منطقه می تواند تفاوت داشته باشد.
فواید و خواص بره موم برای سلامتی – کاربردها و موارد مصرف بره موم برای درمان بیماری ها
در ادامه پس از تحقیق و ارزیابی علمی، فهرستی جامع از خواص بره موم برای سلامتی را گردآوری کرده ایم که بدین ترتیب می باشد.
عمومی و تقویتی
- تقویت سیستم ایمنی بدن
- افزایش مقاومت در برابر عفونت های ویروسی و باکتریایی
- افزایش انرژی و کاهش خستگی
- بهبود متابولیسم و عملکرد بدن
- تقویت قوای عمومی و افزایش طول عمر
ضد میکروبی و ضد عفونی کننده
- خاصیت ضد باکتریایی
- خاصیت ضد ویروسی
- خاصیت ضد قارچی
- خاصیت ضد انگل
- ضد التهاب لثه و دهان
- ضد پوسیدگی دندان و بوی بد دهان
قلب و عروق
- کاهش کلسترول بد (LDL)
- افزایش کلسترول خوب (HDL)
- بهبود جریان خون و سلامت مویرگ ها
- پیشگیری از آترواسکلروز (تصلب شرایین)
- کاهش فشار خون بالا
- بهبود سلامت عمومی عروق
مغز و اعصاب
- افزایش تمرکز و حافظه
- محافظت از سلول های عصبی در برابر استرس
- پیشگیری از آلزایمر و زوال شناختی
- کاهش اضطراب و افسردگی خفیف
- بهبود کیفیت خواب
ضد التهابی و آنتی اکسیدانی
- خاصیت ضد التهابی قوی
- خاصیت آنتی اکسیدانی بسیار بالا
- مقابله با استرس اکسیداتیو سلولی
- کاهش التهاب مفاصل
- تسکین دردهای مزمن
- کمک به درمان آرتریت روماتوئید
ضدسرطانی و محافظت سلولی
- مهار رشد سلول های سرطانی
- تقویت آپوپتوز
- محافظت DNA در برابر آسیب ها
- افزایش اثر درمان های ضد سرطان
- کاهش عوارض شیمی درمانی و پرتودرمانی
پوست و مو
- ترمیم زخم ها و بریدگی ها
- تسریع ترمیم سوختگی ها
- کمک به درمان آکنه و اگزما
- ضد چین و چروک و ضد پیری پوست
- رفع التهابات پوستی
- محافظت پوست در برابر اشعه UV
- تقویت رشد مو و جلوگیری از ریزش مو
گوارش و کبد
- بهبود عملکرد معده و روده
- درمان زخم معده و ورم معده
- تعدیل باکتری های مفید روده
- محافظت از سلول های کبدی
- کاهش چربی کبد
- کمک به دفع سموم از بدن
استخوان و مفاصل
- افزایش جذب کلسیم
- کمک به ترمیم بافت استخوانی
- ضد پوکی استخوان
- تسکین درد مفاصل
خون و سوخت و ساز
- تنظیم قند خون
- پیشگیری از دیابت نوع 2
- افزایش حساسیت سلول ها به انسولین
- پاکسازی خون از سموم
- افزایش گلبول های قرمز و سطح هموگلوبین
چشم و بینایی
- محافظت از شبکیه در برابر آسیب های ناشی از استرس
- پیشگیری از آب مروارید و دژنراسیون ماکولا
دستگاه تنفسی
- کمک به درمان سرفه و گلودرد
- تسکین التهاب مجاری تنفسی
- کمک به درمان سینوزیت، برونشیت و آسم
زنان و زایمان
- تنظیم هورمون های زنانه
- کاهش علائم یائسگی
- بهبود باروری
- تسکین درد قاعدگی و سندرم پیش از قاعدگی (PMS)
- کمک به سلامت رحم و تخمدان ها
مردان و قوای جنسی
- افزایش قدرت باروری و بهبود کیفیت اسپرم
- تقویت قوای جنسی
- پیشگیری از التهاب پروستات
- کمک به سلامت غده پروستات
کودکان
- تقویت سیستم ایمنی در کودکان
- کاهش ابتلا به سرماخوردگی و آنفولانزا
- کمک به رشد سالم استخوان و دندان ها
خواص دیگر
- ضد آلرژی
- کمک به ترمیم بافت های آسیب دیده پس از جراحی
- پیشگیری از عفونت های دهان و گلو
- تنظیم عملکرد تیروئید
- بهبود عملکرد کلیه ها
- افزایش مقاومت بدن در شرایط استرس
- کمک به سم زدایی عمومی بدن
- بهبود عملکرد سیستم لنفاوی
مشخصات ظاهری بره موم اصل چگونه است؟
بره موم اصل، مادهای طبیعی با ظاهری متغیر اما با ویژگی های مشخص است که امکان شناسایی آن را از انواع تقلبی فراهم می سازد. این ماده معمولاً دارای رنگی از سبز تیره تا قهوه ای و گاهی مایل به زیتونی است و بسته به منبع جمع آوری رزین توسط زنبور، رنگ آن نسبتاً متغیر می باشد. بره موم تازه، بوی خاص و تند رزینی دارد که ترکیبی از بوی عسل، گیاهان و صمغ درختان است. بویی که در نوع مصنوعی یا تقلبی آن کمتر حس می شود. با لمس آن، در دمای محیط کمی چسبناک و انعطاف پذیر است، اما اگر در محیط سرد قرار بگیرد، سفت و شکننده می شود. سطح بره موم اصل معمولاً ناهموار، دارای ذرات گیاهی و بدون یکنواختی کامل است، زیرا از رزین های طبیعی و مواد خام مختلف تشکیل شده. در برابر حرارت نیز کمی نرم می شود، اما ذوب کامل یا تغییر رنگ شدید از نشانه های ناخالصی است. مجموعه این مشخصات رنگ طبیعی، بوی گیاهی تند، بافت نیمه چسبنده و وجود ذرات ریز گیاه اصالت بره موم را نمایان می کند.
