تشخیص عسل طبیعی – نحوه تولید عسل تقلبی

تشخیص عسل طبیعی دغدغه مشتریان

همان طور که از تیتر پیداست موضوع اصلی این مطلب به تشخیص عسل طبیعی اختصاص دارد. عسل به عنوان یکی از قدیمی ترین و محبوب ترین مواد غذایی در سراسر جهان، به دلیل ارزش اقتصادی و تغذیه ای بالایی، همواره در سبد کالای مردم جای دارد. با افزایش تقاضای جهانی برای عسل طبیعی، صنعت تولید و تجارت این محصول به سرعت گسترش یافته و همراه با آن، مشکل تقلب در عسل به یکی از چالش های جدی در زمینه ایمنی غذا تبدیل شده. عسل تقلبی که معمولاً با افزودن شکر، رنگ مصنوعی و افزودنی های مضر تولید می شود، از نظر تغذیه ای بی ارزش است و حتی ممکن است برای سلامتی بشر عوارض به همراه داشته باشد.

اکنون شناسایی و تشخیص عسل طبیعی از عسل تقلبی به یک ضرورت تبدیل شده. در این راستا، پژوهش های متعددی در زمینه روش های فیزیکی، شیمیایی و مولکولی برای ارزیابی سلامت و اصالت عسل انجام شده . این مطلب به بررسی روش های معتبر و نوین تشخیص عسل طبیعی می پردازد. هدف از نگارش این مطلب، افزایش آگاهی مصرف کنندگان و حمایت از زنبورداران مسئولیت پذیر می باشد.

عسل تقلبی تولید شده با شکر و شربت‌ مصنوعی

تولید عسل تقلبی از طریق تغذیه زنبورهای عسل با شکر و شربت های مصنوعی، یکی از معضلات جدی در بازار محصولات غذایی است که سلامت مصرف کنندگان را به خطر در معرض خطر قرار می دهد. در این روش غیراصولی و متقلبانه، زنبوردان به جای اینکه اجازه دهند زنبورها شهد طبیعی گل ها را جمع آوری و در کندو تبدیل به عسل کنند، منابع غذایی زنبورها را با محلول های آب و شکر یا شربت های گلوکز صنعتی جایگزین می کنند.

در نتیجه، محصول نهایی فاقد آنزیم های حیاتی، گرده گل و خواص درمانی عسل طبیعی است و از همه جهات به جز ظاهر و طعم با عسل طبیعی تفاوت اساسی دارد. این اقدام علاوه بر تضییع حقوق مصرف کنندگان، ارزش غذایی واقعی عسل را از بین برده و زمینه ساز مشکلات سلامتی برای افرادی باشد که به دنبال بهره مندی از خواص طبیعی عسل اصل هستند.

افزودن طعم دهنده و مواد رنگی برای عسل

اضافه کردن مواد رنگی و طعم دهنده های مصنوعی به عسل برای ساخت عسل تقلبی، گذشته از این که باعث فریب مصرف کننده می‌شود، می‌تواند خطرات جدی برای سلامتی ایجاد کند. طعم دهنده های شیمیایی معمولاً شامل ترکیباتی مانند وانیلین، فورا آستیل و سایر ترکیبات آرسنالیک هستند که در مقادیر زیاد می توانند تحریکات گوارشی، حساسیت زا یا اثرات سمی داشته باشند.

مواد رنگی صنعتی مانند Yellow 5 یا Caramel Color نیز به دلیل داشتن ترکیبات هیدروکربن های آروماتیک، ممکن است با بروز واکنش‌های آلرژیک، مشکلات کبدی یا حتی خطرات مرتبط با سرطان در طول زمان همراه باشند. علاوه بر این، ترکیب این افزودنی ها با قندهای ساده یا شیره های قندی که در عسل تقلبی به‌کار می روkد، می‌تواند گام به گام مقدار قند آزاد را بالا ببرد و افزایش ناگهانی قند خون، موجب بروز دیابت یا چاقی شود.

تولید عسل تقلبی با نشاسته و گلوکز

این روش فریبکارانه با هدف کاهش هزینه ها و افزایش سودآوری از طریق ترکیب مواد ارزان قیمت با عسل طبیعی یا جایگزینی کامل آن انجام می شود. در این حالت تولیدکنندگان از محلول های غلیظ نشاسته (مانند آرد گندم یا ذرت) که با آب و حرارت هیدرولیز شده اند، به همراه شربت های گلوکز با منشاء نیشکر یا چغندر قند استفاده می کنند تا ظاهر، غلظت و شیرینی عسل طبیعی را شبیه سازی کنند.

آن‌ها گاهی برای ایجاد بوی عسل مقادیر اندکی عسل طبیعی، اسانس ها یا مواد معطر را به این مخلوط اضافه می کنند، اما این محصول فاقد آنزیم های حیاتی، گرده های گل و خواص درمانی عسل واقعی است و مصرف طولانی مدت آن به دلیل قند خالص و عدم وجود مواد مغذی، برای سلامت مصرف کنندگان اثرات منفی خواهد داشت.

علت تغذیه زنبورها با شکر چیست – آیا مصرف عسل تغذیه برای سلامتی مفید است؟

تغذیه زنبورهای عسل با شکر در شرایطی صورت می پذیرد که منابع طبیعی گل ها یا گیاهان دارویی به دلیل تغییرات آب و هوایی، کاهش تنوع گیاهی، یا فصل خشک و بی گل بودن محیط، به اندازه کافی در دسترس نباشند. در این شرایط برخی زنبورداران به جای عسل طبیعی، از شکر (معمولاً شکر صنعتی یا شکر مایع) به عنوان منبع انرژی جایگزین استفاده می کنند.

این کار به زنبورها کمک می کند تا در فصول بی گل یا در شرایط استرسی مانند انتقال زنبورها، بقای خود را حفظ کنند و به تولید عسل در فصل بعد بپردازند. با این حال، تغذیه زنبورها با شکر به دلیل تفاوت بنیادی بین شکر و عسل طبیعی، بر سلامت زنبورها و کیفیت عسل تولیدی تأثیر منفی می گذارد.

عسل تولید شده از زنبورهایی که به طور مداوم با شکر تغذیه شده اند، معمولاً دارای ترکیبات شیمیایی متفاوتی است و فاقد مواد مغذی و آنزیم ها و ترکیبات فنولیک طبیعی موجود در عسل طبیعی است. بنابراین، مصرف این عسل برای سلامتی انسان به دلیل کمبود این ترکیبات مفید، فایده‌ای ندارد و حتی ممکن است در برخی موارد به دلیل وجود مواد شیمیایی اضافی مضر باشد.

روش های تشخیص عسل طبیعی از عسل تقلبی

بخش قابل ملاحظه ای از عسل های موجود در بازار یا افزودنی دارند، یا اصلاً از شهد گل استخراج نشده اند. در ادامه روش های علمی، تجربی و خانگی تشخیص عسل اصل را به صورت مختصر و مفید معرفی می کنیم.

آزمایش های علمی و دقیق

آزمایش میزان ساکارز

عسل طبیعی معمولاً زیر 5٪ ساکارز دارد. عسل تقلبی از شربت قند یا گلوکوز مصنوعی ساخته می شود و میزان ساکارزش بالاتر از 10٪ است. راه دقیق تشخیص، آنالیز شیمیایی در آزمایشگاه کنترل کیفیت مواد غذایی است.

آزمایش عطر و طعم

عسل طبیعی رایحه ای گیاهی و گل مانند دارد که بسته به نوع گیاه متغیر است. عسل تقلبی اغلب بوی شکر سوخته می دهد یا بدون بو می باشد و طعمش فقط شیرین است و پیچیدگی های عسل طبیعی را ندارد.

آزمایش چسبندگی و ویسکوزیته

عسل طبیعی هنگام ریختن از قاشق، پیوسته و کشیده پایین می آید و سریع قطع نمی شود. پس از پایان ریختن، لایه آخر خودش را جمع کرده و به سمت بالا برمی گردد. اما عسل تقلبی رقیق تر است، قطره قطره و سریع جاری می شود و جمع نمی شود.

آزمایش آب

یک قاشق عسل را در یک لیوان آب سرد بریزید، عسل طبیعی به سرعت در آب حل نمی شود، ته لیوان ته نشین می شود و باید خوب هم زده شود تا حل شود. عسل تقلبی فوراً حل می شود چون ترکیبش با آب مشابه شربت قند است.

آزمایش حرارت

اگر کمی عسل را روی شعله ی ملایم یا قاشق گرم کنید، عسل طبیعی کاراملی می شود و بوی ملایم گل می دهد. عسل تقلبی کف می کند و بوی سوختگی و شکر سوخته تولید می کند.

آزمایش کاغذ یا پارچه

چند قطره عسل را روی دستمال کاغذی یا پارچه نازک بریزید، عسل طبیعی نفوذ نمی کند چون رطوبت کمی دارد. عسل تقلبی خیلی سریع نفوذ می کند چون دارای آب زیاد یا شربت رقیق می باشد.

آزمایش بلور شدن (کریستالیزه شدن)

عسل طبیعی طی زمان ممکن است شکرک بزند، اما شکرک آن نرم، ریز و یکنواخت است. عسل تقلبی یا هرگز شکرک نمی زند (به دلیل افزودنی ها) یا شکرک درشت و غیر یکنواخت دارد.

نشانه های ظاهری و حسی تشخیص عسل طبیعی

نکته

هیچ آزمایش خانگی به شکل مطلق دقیق نیست. بعضی عسل های طبیعی ممکن است ویژگی هایی مخالف تصور ما را داشته باشند، مثلاً بعضی عسل ها همچون عسل مرکبات رقیق اند چون گیاه شان آبدار است. تشخیص عسل طبیعی به نحو دقیق تر معمولاً در آزمایشگاه های معتبر ممکن است.