تشخیص بهترین رنگ عسل
عسل به عنوان یکی از طبیعی ترین شیرین کننده ها، در طبیعت در رنگهای متنوعی از زرد کم رنگ تا قهوه ای تیره ظاهر میشود. این تنوع رنگی نه تنها ناشی از منبع گل دانه ای است که زنبور عسل از آن نهال می کند، بلکه تحت تأثیر عوامل دیگری همچون میزان پردازش، زمان انبارش و حتی شرایط اقلیمی نیز قرار می گیرد. برخی مطالعات نشان می دهند که رنگ تیره تر عسل معمولاً حاوی آنتی اکسیدانهای بیشتری است، رنگ روشن تر ممکن است طعم ملایم تری داشته باشد. بهترین رنگ عسل به طور کلی به کاربرد موردنظر (مثلاً برای تقویت ورزشکاران، پخت و پز، تولید داروهای گیاهی یا درمان های طبیعی) و معیارهای سلامتی هر فرد وابسته است. بنابراین، انتخاب رنگ مناسب عسل ترکیبی از دانش علمی، نیازهای تغذیه ای و اولویت بندی ذائقه ای است.
رنگ عسل با نوع گل تغذیه شده توسط زنبور عسل چه ارتباطی دارد؟
ترکیب شیمیایی و مقدار مواد رنگ زا (مانند فلاوونوئیدها، فنول ها و کلروفیل) در شهد هر گونه گیاه متفاوت است. شهد گل های سفید یا زرد روشن مثل کلزا، اسفناج یا آکاسیا منجر به تولید عسل های شفاف زرد یا سبک می شوند، در حالی که شهد گل های تیره تری مانند توت فرنگی، سرفیس یا بابونج حاوی مقادیر بیشتری فنول و کربوهیدرات های پیچیده است که پس از تبدیل به عسل رنگ قهوه ای یا قهوه ای تیره و روشن می گیرد. علاوه بر رنگ، ترکیب قندها، اسیدهای آمینه و مواد معدنی نیز تحت تأثیر منبع تغذیه زنبور عسل قرار می گیرد. بنابراین، هر چه تنوع و غلظت ترکیبات رنگی در گل بیشتر باشد، رنگ عسل نیز به همان میزان نمایان می شود.
ارتباط رنگ عسل و فصل برداشت آن چیست؟
رنگ عسل رابطه مستقیمی با فصل برداشت آن دارد، زیرا ترکیب گلهایی که زنبورعسل در هر فصل از آن ها تغذیه می کند متفاوت است و همین موضوع موجب تغییر رنگ نهایی عسل می شود. در فصل بهار، گلهای متنوع و تازه با شهدی سبک تر در دسترس زنبورها هستند، بنابراین عسلی که در این فصل برداشت میشود معمولاً رنگ روشن تر، زرد طلایی یا کهربایی دارد و طعم آن نیز لطیف تر است.
با آغاز تابستان، افزایش گرما و تغییر پوشش گیاهی، زنبورها از گیاهانی با شهد غلیظ تر مانند گون یا شبدر تغذیه می کنند و رنگ عسل معمولاً تیره تر می شود. در پاییز، به علت کاهش تنوع گل ها و استفاده بیشتر از گیاهان دارویی و ارتفاعات سردتر، عسل حاصل رنگی تیره تر و گاه مایل به قهوه ای پیدا می کند. بنابراین فصل برداشت یکی از عوامل مهم تعیین کننده رنگ، غلظت و حتی خواص دارویی عسل است، که از ترکیب منابع شهد در آن فصل نشأت می گیرد.
بهترین رنگ عسل کدام است؟
رنگ عسل یکی از اولین معیارهایی است که خریداران بر اساس آن درباره کیفیت عسل قضاوت می کنند، اما پشت این رنگ تفاوت هایی در ترکیب شیمیایی، گیاه منبع، و خواص درمانی نهفته است.
| رنگ عسل | میزان آنتی اکسیدان | املاح معدنی | خواص ضدباکتری | سطح انرژی | میزان ساکارز |
| قهوه ای یا کهربایی تیره | بسیار بالا | بالا | قوی تر | متوسط | پایین تر |
| زرد طلایی یا کهربایی روشن | متوسط | متوسط | مناسب | بالاتر | پایین تر |
| خیلی روشن | پایین | کم تر | ضعیف تر | بالاتر | بالاتر |
نمونه های واقعی در میان عسل های ایرانی
عسل کنار و بلوط (تیره رنگ)
رنگ: کهربایی تیره تا قهوه ای
خواص: آنتی اکسیدان بالا، ضدالتهاب، تقویت کننده سیستم ایمنی و مناسب برای زخم معده
کیفیت: معمولاً از مناطق کوهستانی و طبیعی به دست می آیند، میزان ساکارز آن پایین تر و خلوص بیشتر دارد.
عسل اقاقیا و مرکبات (روشن تر)
رنگ: زرد شفاف تا طلایی روشن
خواص: انرژی زا، ضدسرفه، مقوی اعصاب و مناسب برای مصرف روزانه
کیفیت: اگر کاملاً طبیعی باشد، بسیار مرغوب است ولی نسبت به عسل های تیره آنتی اکسیدان کمتری دارد.
نکته مهم درباره رنگ عسل و انتخاب اشتباه
رنگ نشانه مطلق کیفیت نیست. عواملی مثل منطقه برداشت، رطوبت، نوع گل، زمان برداشت و روش نگهداری به همان اندازه اهمیت دارند. عسل صنعتی ممکن است با افزودن رنگ مصنوعی یا کارامل تیره تر شود بدون اینکه ارزش تغذیه ای داشته باشد. در مقابل عسل طبیعی بهار نارنج (روشن) نسبت به عسل های کارخانه ای تیره، بسیار مرغوب خواهد بود.
نتیجه
به طور معمول عسل های طبیعی با رنگ تیره تر از نظر وجود ترکیبات مفید (آنتی اکسیدان ها و املاح معدنی) برترند و با طبع سردمزاجان تناسب بیشتری دارند و برای استفاده روزانه افراد گرم مزاج، عسل های روشن مناسب تر می باشند. به عبارت دیگر عسل های تیره رنگ برای مصارف دارویی و عسل های روشن برای افزایش سطح انرژی کارایی دارند. با توجه به این که باب کلاهبرداری برای تولیدکنندگان سودجو همواره باز بوده بهتر است از فروشندگان صادق و خوش سابقه عسل و محصولات زنبور عسل را تهیه نمایید، تا ضمن حمایت از زنبورداران منصف از فواید عسل طبیعی برای سلامتی و تندرستی خود بهره مند شوید.
